Unknown person 1 1 روزنامه‌نگاری توسعه، ضرورت توسعه کرد‌‌‌ستان

علیرضا مرامی:‌ توسعه حیاتی‌ترین مسأله منطقه کرد‌‌‌ستان است. آزاردهنده‌ترین معضل برای مردم در این منطقه از کشور توسعه‌نیافتگی منطقه‌ای است. توسعه به طور عام و توسعه منطقه‌ای به طور خاص با ارتباطات پیوستگی تنگاتنگی دارد. ارتباطات توسعه به توسعه ارتباطات می‌انجامد و برعکس. نظام ارتباطات در هر جامعه و منطقه‌ای اجزاء و عناصر متعددی دارد. مطبوعات و روزنامه‌ها یکی از عناصر بسیار مهم نظام ارتباطات منطقه‌ای هستند. بدین ترتیب بین روزنامه‌نگاری و توسعه منطقه‌ای ارتباط و پیوندی محکم برقرار می‌شود. روزنامه‌نگاری توسعه به آن نوع از روزنامه‌نگاری گفته می‌شود که دغدغه توسعه اساسی‌ترین دغدغه آن است. روزنامه‌نگاری توسعه منطقه‌ای هم به نوعی از روزنامه‌نگاری اطلاق می‌شود که هدف آن توسعه منطقه‌ای است و افزایش توانایی مردم منطقه برای رفع نیازهای مادی و معنوی خودتان را وجه اهتمام خود قرار داده است.
روزنامه‌نگاری توسعه منطقه‌ای به انتشار خبرهای توسعه از یک طرف و اطلاع‌رسانی حرفه‌ای از مجرای گزارش‌های توسعه و توسعه منطقه‌ای تمرکز می‌کند. روزنامه‌نگاری توسعه خبرهای توسعه منطقه‌ای را دست مایه گزارش‌هایی دقیق، علمی، پرمحتوی برای توسعه منطقه‌ای می‌‌کند. این نوع روزنامه‌نگاری به ارائه گزارش‌های توسعه منطقه‌ای بیش از انعکاس اخبار توسعه منطقه‌ای همت می‌ورزد. روزنامه‌گاری توسعه منطقه‌ای ارزش‌ها، سیاست‌ها، راهبردها و مفاهیم و نظریه‌های توسعه منطقه می‌نماید. به تعبیری سعی را به تسخیر بی‌امان خود در‌بیاورد و آن را به گفتمانی مسلط (هژمونیک) تبدیل کند. اما معیارهای روزنامه‌نگاری توسعه منطقه‌ای کدام‌اند به روزنامه‌نگاری منطقه‌ای با دست یازیدن به چه معیارهایی ترویج کننده‌ توسعه منطقه‌ای می‌شود؟ به نظر می‌رسد رعایت معیارهای زیر گام‌هایی بنیادین برای روزنامه‌نگاری توسعه منطقه می‌باشند:
۱- روزنامه‌نگاری توسعه منطقه‌ای بر فرایند‌های توسعه منطقه‌ای تمرکز می‌کند. از دیدگاه این نوع روزنامه‌نگاری فرایندهای توسعه منطقه‌ای از رویدادهای توسعه مهم‌ترند.
۲- روزنامه‌نگاری توسعه منطقه‌ای انتقادی است. این نوع ازروزنامه‌نگاری طرح‌های توسعه را با توجه مبانی نظری نتایج وپیامدهای عملی و پیش فرض‌ها ونقاط ضعف و قوت آن‌ها مورد ارزیابی قرار می‌دهد.
۳- روزنامه‌نگاری توسعه منطقه‌ای به پیشینه طرح‌ها و برنامه‌های توسعه حساس است. در این رویکرد سابقه طرح‌ها و پروژه‌های توسعه به چند مورد توجه قرار می‌گیرد. توجه به سابقه طرح‌ها و برنامه‌های توسعه‌ای از پراکنده‌گویی نسبت به آن‌ها جلوگیری و نوعی انسجام در ذهنیت مخاطبان و سیاست‌گذاران در برنامه ایران و هم‌چنین مخاطبان عمومی منطقه‌ای به وجود می‌آورد.
۴- روزنامه‌گاری توسعه منطقه‌ای تأکید بر نیازهای محلی و منطقه‌ای دارد. آیا و برنامه‌های توسعه منطقه‌ای در ارتباط وثیق و تنگاتنگ با نیازهای مردم منطقه است و گره از کارهای فروبسته آن‌ها می‌گشاید. کاربردی بودن معیار مهمی در روزنامه‌نگاری توسعه منطقه‌ای است.
۵- روزنامه‌نگاری توسعه منطقه‌ی به واکاوی ادعای موفقیت طرح‌ها و برنامه‌ها و سیاست‌های توسعه منطقه‌ای می‌پردازد. با توجه به این‌که هزینه‌های زیادی مصروف طرح‌های توسعه می‌شود، مسئولان معمولاً ادعای موفقیت طرح اجرا شده را می‌کنند. درروزنامه‌‌گاری توسعه به صرف ادعاهای موفقیت بسنده شده و با معیارها و شاخص‌های علمی، چنین ادعاهایی مورد وارسی و ارزیابی قرار گرفته و صدق و کذب آن‌ها مورد عنایت قرار می‌گیرد.
۶- نگرش تطبیقی در روزنامه‌نگاری توسعه منطقه‌ای اصالت دارد. در روزنامه‌نگاری توسعه منطقه‌ای سعی می‌شود سیاست‌ها و برنامه‌های توسعه به نظایر آن‌ها در مناطق دیگر اعم از داخل کشور یا خارج از کشور مقایسه شوند. از این رهگذر از هزینه‌های اضافی پرهیز شده و از اشتباهاتی که ممکن است در مناطق دیگر اتفاق افتاده باشد، جلوگیری می‌شود.
۷- تمرکز به منطقه برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری اولیه و آن‌چه که در عمل اجرا شده است از ویژگی‌های روزنامه‌نگاری توسعه منطقه‌ای است. در برخی موارد آن‌چه در طرح اولیه برنامه‌های توسعه آمده است فرایند‌های توسعه منطقه‌ای از این زاویه حساسیت ویژه دارد.
۸- آینده‌نگری با توجه به نیازهای مردم از الزامات روزنامه‌نگاری توسعه منطقه‌ای است. در این نوع روزنامه‌نگاری سعی می‌شود فقط به نیازهای حال حاضر اکتفا نشود بلکه برنامه‌ها و سیاست‌های توسعه از این منظر که در آینده میان مدت وبلند مدت چه نیازهای رابه وجود می‌آورند، مورد توجه قرار گیرد.
به نظر می‌رسد اگر روزنامه‌نگاری در استان کرد‌‌‌ستان رویکرد روزنامه‌نگاری توسعه منطقه‌ای را جدی گرفته و سعی در ارتقاء سطح خود با عطف توجه به ویژگی‌های این نوع روزنامه‌نگاری کند، فرایند توسعه منطقه‌ای تسهیل و گامی در حل معضل بنیادین منطقه‌ای یعنی توسعه نیافتگی برداشته می‌شود.

 

* دانشجوی دکترای سیاستگذاری فرهنگی