چهارشنبه, ۲۹ دی ۱۳۹۵

درباره ما

Close
آخرین خبر با عنوان ، منابع طبیعی کردستان را دریابیم در 17 ساعت قبل منتشر شده است .
»   طنز  »   مه‌نزوومه‌ێ ئێنتخابات
375 views
۸ بهمن ۱۳۹۴ , ساعت ۱۴:۲۶
مه‌نزوومه‌ێ ئێنتخابات

اشارات و طنزیمات

مه‌نزوومه‌ێ ئێنتخابات

ناصر خالدیان: این منظومه کُردی با گویش اردلانی در سال ۱۳۹۰ ارتکاب شده که در نقد برخی شیوه‌ها و رفتارهای تبلیغاتی در انتخابات است و برای نخستین بار در هیوانیوز منتشر می‌شود. اسامی کاملاً اتفاقی و تنها به دلیل وزن و قافیه است و ارتباطی به هیچ فرد محترم حقیقی همنام یا کاندیداهای فهیم و آگاه ندارد. پیش از آن ذکر این نکته ضروری است که در زبان فارسی و کردی ما به هر عمل تبلیغی، «تبلیغات» می‌گوییم. اما در فرهنگ غرب، برای هر نوع تبلیغ واژه‌ی خاصی وجود دارد. در زبانی مانند انگلیسی به تبلیغات تجاری و محیطی و چاپ و نشر با مفهوم آگهی Advertisement و در فرانسه Publicité می‌گویند. واژه‌هایی مانند Promo یا Réclame و Commercial اغلب در آگهی‌های بازرگانی تلویزیونی دیده می‌شود و تبلیغات سیاسی Propaganda و در نهایت تبلیغات انتخاباتی کمپین Campaign نامیده می‌شود. اما در ایران و به تبع آن در کردستان ما به تمام اینها «تبلیغ» می‌گوییم و گاه چیزی به نام «کمپین» به مفهوم تبلیغ انتخاباتی وجود ندارد بلکه ترکیبی از تمام اینهاست! یعنی هم تبلیغات تجاری و کامرشیال است هم پروپاگاندای شخصی و هم شگردهای بومی و محلی و مجموع تمام اینها به اضافه مقداری چرب‌زبانی و روداری و تخریب رقبا بر اساس فرهنگ تخریبی که در شهرستان‌ها و شهرهای کوچک نهادینه شده، می‌شود مساله‌ی زشتی به نام: عوام‌فریبی که هشلهفتی است مرکب از هر نوع شگرد و ترفند برای جذب رای. امیدواریم روزی کاندیداهای انتخابات‌های مختلف خود به این فرهنگ و نتیجه برسند که کمپین انتخاباتی سالم و صحیح و صداقت در رفتار و گفتار بسیار با این شیوه‌ها و شگردها و رای گرفتن به هر قیمت تفاوت دارد.

ئێژن ئه‌وله‌سه‌ن بوو به کاندیدا
بۆ مه‌جلس شۆرا خوه‌ێ به‌ره‌و ئه‌دا
خه‌ریک ته‌بلێغه له ژێر و له بان
به‌شکه‌م رێگه‌ێ به‌ن بۆ به‌هارستان
چما هه‌ر ئه‌وه له دنیا ته‌که
که‌س نییه وه‌ک ئه‌و، جا تۆمه‌س مه‌که
گشتی ته‌ماره ئاغه‌ێ مه‌جلسی
له پارڵمانا بچێته سه‌ر کۆرسی
بازم ته‌بلێغات بازم هه‌ر شۆعار
بۆێ سرێش هه‌ڵسا له دار و دیوار
***
ناوی ته‌بلێغه ئا ئه‌م چتگه‌له
ئه‌م هووشه و فێڵه، ئه‌م شگردگه‌له
نه به‌رنامه‌ت هه‌س نه خه‌ڵک ئه‌ناسی
له سه‌واده‌که‌ت هه‌ر نه‌که‌م باسی
ڕێگه‌ێ سیاسه‌ت فێر ئه‌وی قه‌شه‌نگ
نه‌قشه ئه‌کێشی وه‌ک سه‌ردارێ جه‌نگ
لاێ بێکاره‌کان کارخانه‌سازی
بۆ مناڵه‌کان کاێه و شار بازی
له لاێ قه‌ییمی سازێ سۆننه‌تی
لاێ ڕه‌پی مه‌پی، مووسیقی قرتی
کووچه خاکییه‌کان به وه‌عده‌ێ ئیسفالت
دیان بی دیانه‌کان به «کۆڕۆم کۆباڵت»
پۆپۆلیسمه‌که‌ت پۆپه‌ی هاته ده‌ر
کلاوت نیا سه‌ر هه‌زاران به‌شه‌ر
***
چه‌ن نه‌فه‌ر تێریت به تێڵا و به دار
بۆ ئێسکۆرتێ خوه‌ت له دێ و له شار
یانێ ها منیش بادیگاردم هه‌س
ده‌سێکم ئه‌چێ به قه‌و هه‌زار که‌س
بۆ ته‌خریب ره‌قیب به دار و دیوار
شه‌ونامه‌سازی ئه‌نووسی شۆعار
وانتێک تێریت بڵه‌نگووی سوواره
به هاتن و چوون له ناو ئه‌م شاره
ئه‌بۆڕنن به ناو کووچه و خیابان:
ره‌یی ما فه‌قه‌ت کاک ئه‌وله‌سه‌ن گیان!
***
تۆ که به عۆمرت کوردیت نه‌پۆشی
ئه‌ویته کوردێک به خه‌ێر و خوه‌شی
کڵاش و پشتوێن، شاڵ و کلێته
سه‌روێن و مه‌روێن گشتی ئاوێته
جا که بوویته کورد، هه‌ڵپه‌رکێ ساز که
ده‌س به گۆرانی، شێعر و ئاواز که
ستادت جێگه‌ی چۆپی کێشانه
شه‌لان و گه‌ڕیان، به شان به شانه
به جێگه‌ی فکرێ بۆ خه‌ڵک کوردستان
عیوه عیو ئه‌که‌ن هه‌ڵپه‌ڕکێ‌که‌ران
هه‌ێ لاوه لاوه به‌رخه‌که‌م لاوه
ئه‌چین بۆ مه‌جلس ده‌عوه‌ت پڵاوه
هه‌ێ لاوه لاوه لاچن به‌م ناوه
ئه‌وله‌سه‌ن نه‌چێت جه‌رگمان که‌واوه
***
لای وه‌رزشکاران ئێژی: ئابرا گیان
من چاکرتانم به دڵ و به گیان
که‌مه‌ربه‌ن زه‌ردم من له کاراتا
گه‌رمکۆن وه‌رزشی فیقه له ملتا
باشگا نه‌ماگه سه‌ری تێ نه‌که‌ی
بۆ ره‌یی هاوردن هه‌ر کارێ ئه‌که‌ی
گوێچکه‌ت بشکنه بازووت خه ده‌ره‌و
سکۆ به‌ره ناو، سینه‌ت به به‌ره‌و
بێژه: هه‌ێکه‌ڵم یه‌کجار په‌سه‌نه
ره‌یی وه‌رزشکاران کا ئه‌وله‌سه‌نه
***
لاێ هۆنه‌رمه‌ندان نه‌که‌ی هارت و پوورت
کتێۆ له ژێر باڵ، عه‌ێنه‌ک له نووک لووت
بچۆ بۆ لاێان به‌شکه‌م بتناسن
ئه‌هلێ هۆنه‌ریش چکێ حه‌ساسن:
ئه‌ێ ئه‌هلێ هۆنه‌ر من خاک پاتانم
وه‌سفێ ئێوه‌گه‌ل به زووان ناتانم
منیش ئه‌کێشم منیش ئه‌نووسم
منیش ئاشقی ئه‌ده‌بیات رووسم
منیش شێعر ئه‌که‌م نازانی وه‌ک چه
هه‌م بۆ په‌پووله هه‌م بۆ قۆلانچه
منیش ئه‌ژه‌نم ئه‌گه‌ر بیوینی
له سه‌ره ده‌به تا قاوه‌سینی
فیلم هه‌ر «تارکۆفسکی»، باقی گه‌وجانه‌س
«مارکێز» هه‌ر کورده، خه‌ڵک ئه‌و لاێ بانه‌س
کاکی هونه‌رمه‌ند به خوا تۆ پیاگی
قه‌زاێ «وه‌ن‌ گۆگ» و گوێچکه‌ێ بڕیاگی
***
ئامان سه‌د ئامان بۆ حقۆق ژنان
له بیرت نه‌چێ کا ئه‌وله‌سه‌ن گیان
بچۆ بۆ لاێان هه‌ر وه‌ک پیاگێ خاس
پیاگێ به‌رانبه‌ر، پیاگێ ژن‌شناس
مه‌زه بڕژنه بۆ خۆدشیرینی
با باوه‌ڕت که‌ن چه‌نێ تۆ هینی:
به سمێڵ پیاگیم، به رۆح و جه‌سه‌م
من فێمینیستم به گیان خوه‌م قه‌سه‌م
پیاگ خاسی نییه هه‌ر ژنه خاسه
به گیان که‌ێوانووم قسه‌که‌م ڕاسه
هه‌ر ده‌س به دۆعام رۆژی هه‌زار جار
قۆربان باڵاکه‌‌ێ «سیمۆن دۆبۆار»
***
ئه‌چیته جه‌معێک شێخ و ئه‌وتادن
خه‌ریکی زکر و دۆعا و ئه‌ورادن
که چوویته لاێان بێژه ده‌روێشم
جا پرچم نییه تا خوه‌م هه‌ڵکێشم
خه‌ڵیفه‌ێ نازار هه‌ێ باوانه‌که‌م
ته‌کیه و خانه‌قا خوه‌م ئاوان ئه‌که‌م
له زکر و ته‌سبێح، «یا من الا هو»
ره‌یی دان به منتان له بیره‌و نه‌چوو؟
***
لای کرێکاران خوه‌ت که کرێکار
له ماشینه‌که‌ت ئامان بیته خوار
نه‌یژی ماڵ و مۆڵک یا دووکانه‌که‌ت
ئامان نه‌زانن حه‌ساو بانگه‌که‌ت
هه‌ر ئه‌ێشارێته‌و ئه‌وه‌ێ وا هه‌سی
نه‌کا داواێ که‌ن هه‌ژار و برسی
سه‌رمایه و پووڵت ئه‌وه‌ی بۆ تاران
شۆعار و قسه‌ت تێریته‌و بۆمان
ئه‌کڵووزیته‌وه به ده‌س نه‌داری:
ستادم رێ خست هه‌ر به قه‌رزاری
هه‌ر وه‌ک ئێوه‌گه‌ل من کاریگه‌رم
هه‌ر شڕکه و پڕکه ئه‌که‌مه به‌رم
له تاناکۆرا لیباس ئه‌سێنم
گه‌ر ڕه‌ییم پێ نان، به ملتان ده‌ێنم
***
پووڵ و سیم کارت و سکه به‌ش ئه‌که‌ی
جێگه‌ت له دڵا ئاوا خوه‌ش ئه‌که‌ی
وه‌لێ به‌ر له ئه‌م کاندیداتۆری
بۆ په‌چ قه‌ران پووڵ هه‌ر وه‌خته بمری
سفره دا ئه‌خه‌ی سی چل په‌نجا گه‌ز
تیانه‌ێ ڕه‌ش و کۆڵ کۆڵ پڵاوپه‌ز
مامر و که‌واو بۆێ به‌ره‌و داگه
کاسه و کۆچه‌ڵه‌ێ ئه‌و ده‌وره‌یش ماگه
ناێژی خۆ به‌شکه‌م سکێ که‌ی تێرێ
هه‌ر لاق مامرێ ره‌ییکۆ بۆ بێرێ
هه‌ێ خوا زیای کا، سفره‌ت به شایی
ئه‌م شامه بۆ چه‌و حاته‌مێ تایی؟
نۆش گیانه‌که‌تان وا کردتان په‌سه‌ن
ره‌ییتان بنووسن به ناو ئه‌وله‌سه‌ن
***
ئه‌چیته جێگه‌ێک ده‌نگی قۆرئانه
که‌سێکیان مردگه، ئه‌مه بزانه
دانێ جێ نه‌ێڵی پرسه و سه‌رخوه‌شی
بۆ فه‌وت میم گۆڵێ یا حه‌مه‌ڕه‌شی
خۆ مۆهێم نییه که‌سێ نه‌نانسی
مۆهێم ئه‌وه‌سه یه‌کجار پیا خاسی
بڕۆ بۆ لاێان فاتێحه‌ێک داخه
بێژه: خۆه‌ش ناوێ ئه‌م ده‌رد و داخه
یادی به خه‌ێر بێ ئاغه‌ێ مه‌رحوومتان
دوس گیان‌گیانیم بوو ئه‌مانکرد خه‌ێتان
ووتی ئه‌وله‌سه‌ن خه‌وم دی پێته‌و
سه‌فه‌رێک تاران ها له به‌ر ڕێته‌و
له گوێچکه‌م ووتی هه‌ر خۆه‌ێ به مس مس
وه‌سییه‌تم هه‌س بچی بۆ مه‌جلس
***
جا ئه‌شێ فێر بی توواو زووانه‌کان
هه‌ر که‌س به زووان خوه‌ێ دائه‌نێ دووکان
سنه و هه‌ورامان هه‌ر فه‌رقی فره‌س
ئه‌ێ باره‌قه‌ڵلا زووانه‌که‌ت پۆخته‌س
ده‌رمانێ زامان ده‌رده‌که‌ێ کاریم
په‌ێ مه‌جلس ملووم که‌روو هاوکاریم
ته‌سکینی دڵی پڕ جه خاره‌که‌م
بۆ مه‌جلس بڕۆم بۆ تۆ کار ئه‌که‌م
سڵام عه‌رز کردیم دووسییه‌ل کرماشان
چیم ئه‌راێ مه‌جڵس ره‌یی ده‌ن وه پێمان
زۆر خۆشه ته‌بلیغ به زمان سۆرانی
به‌ڵام جا ده‌بێت چاکی لێ بزانی
ئه‌ز ته دخازم هه‌ڤال بادینی
له وه‌خت ره‌یی دانن کاکه‌ت بوینی
وه قۆروانی وم زاراوه‌ێ ئازات
گه‌رووس و کرمانج، شکاک و زازات
سۆران و گۆران، که‌لهۆڕ و له‌کی
گشتی ئایته به‌ر هه‌ر وا ئه‌له‌کی
***
هه‌ر له سیاسه‌ت تویی کارشناس
هه‌ر وه‌ک کۆڕێ خاس هه‌م چه‌پی هه‌م راس
چه‌پی ئه‌ێکۆتی خنچکه‌ت به ڕاسه
چه‌پ و ڕاسه‌که‌ت بۆ نان و ماسه
به‌شکه‌م ماسه‌که‌ت که‌ی به به‌قله‌مووت
بۆ خێڵ و فامیل، قه‌ۆ‌مگه‌ل ڕه‌ش و رووت
زه‌وین و ماڵ و کار و پۆس بگری
سفارش بۆ وام برا و دۆس بگری
مێزگه‌ل به‌ش بکه‌ی، پۆسگه‌ل ئێداری
به ناو مه‌ر‌دمه‌و هه‌ر مه‌ردم‌سوواری
سۆخه‌نرانی که له وه‌خت ته‌بلێغات
بێژه‌ره‌و بازم چه‌مان به سه‌ر هات
بیخه‌ره‌و بیرمان چه‌نێ به‌وبه‌ختین
وه‌لێ هه‌ێ عه‌جه‌ب هیشتا سه‌رسه‌ختین:
ئێمه‌ێ کورد دایم ته‌نیا و بێ به‌شین
ئێمه بێ‌چاره‌ین، ئێمه رۆژ ڕه‌شین
ئێمه‌ێ چه‌ۆ‌ساوه، ئێمه‌ێ به‌ش خۆریاگ
کوردین و بێ‌که‌س، ده‌رمه‌نه و داماگ
ئێمه هه‌ر کوردین قه‌ت قه‌ت نابه‌زین
جا ره‌ییم پێ به‌ن ده‌ی با نه‌ته‌زین
که‌س خۆ نازانێ به بژی بژی
وه‌ک دراکوولا چۆن خۆه‌ین ئه‌مژی
جا چووی بۆ مه‌جلس گشتی له بیر به
بێ ده‌نگ دانیشه، وه‌ک کۆڕێ ژیر به
له ئاخریشه‌و بێژه نه‌ێانهێشت
کۆرسان ئاوان که‌م، بیکه‌م به بێهێشت

 

—- ناسر خالێدیان – سنه ۹۰ —–

مطالب مشابه:

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • پذیرش آگهی در هیوانیوز

  • تلگرام هیوا نیوز