فرهنگ امید را پاس بداریم

چاپ

Feizollah Piri e1477735705238 فرهنگ امید را پاس بداریمفیض‌الله پیری: فرصتی پیش آمده که از فرهنگ و امید بگوییم و فعالیت فرهنگی دولت تدبیر و امید. چشمه جوشان فرهنگ و هنر در کردستان در هیچ زمانی خشک نمی‌شود. این چشمه عصر یخبندان مهرورزان را به خود دیده، به خواب زمستانی رفته، اما نخشکیده و دیگر بار با دمیدن هوای اعتدالی سیاست، میل شکفتن دارد و شگفتی آفرین است. درخت هویتی که ریشه در اعماق خاک و تاریخ دارد، بادها، آن را نمی‌لرزانند، بلکه صرفا آن را در هوا می‌رقصانند و زیبایی می‌آفرینند. هستی و هویت فرهنگ و هنر در کردستان همین نشانه‌ها را با خود دارد.
یادمان نرفته است در پایان دولت اصلاحات، وقتی یکی از روشنفکران کردستانی در مقاله‌ای، اندیشه اعتدالی را دیگر بار به آزمونی واقعی پیشنهاد کرد، عده‌ای به وی تاختند و رویاپردارانه، دنیایی آرمانی‌تر برای حوزه سیاست و فرهنگ طلب می‌کردند. اما آن آرزوی حداقلی هم برآورد نشد و برای مخالفانش چنان پشیمانی آورد که در تفسیر قلم نگنجد. فرآیند آرام اصلاحات و شکوفایی جامعه، با ناتدبیری و به ناگاه به اغما رفت و فر فرهنگ و هنر در عصر یخبندان، خواب خسارت آلودی را تجربه کرد و شکوفه ادب و هنر در عصر عدالت و مهرورزی پژمرد و رنگ باخت. اینک اما در پس هشت سال ناامیدی و ویرانگری، تولدی دوباره یافته و با واقع نگری می‌توان به این استدلال رسید که فرهنگ در عصر اعتدال، هویتی دوباره و قابل دفاع – اگرچه حداقلی- یافته است.
با در نظر گرفتن هشت سال مدیریت ویرانگرانه دلواپسان که تمام عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی و ساحت سیاست را دربرگرفت و نیز با در نظر داشتن واقعیات تاثیر تحریم‌ها بر اقتصاد و مهمتر از همه واقعیات جامعه شناسی تاریخی و سیاسی جامعه ایرانی، باید عملکرد فرهنگی دولت درکردستان را منصفانه دید. این وجیزه، نه تمنا و طمع نان و نام دارد و نه راقم سوطر در دولت تدبیر به نان و نوایی رسیده که وصف سیاسی و شکر نعمت تلقی شود. حتی عملکرد اهالی تدبیر را در حوزه سیاست باید یا ملاحظاتی خرده گیرانه دید، اما واقعیت آن است هرکس اندکی منصفانه به فضای موجود بنگرد و با عصر هشت ساله حریف‌طلبی هواخواهان عدالت و مهرورزی مقایسه‌ای منصفانه داشته باشد، حکم به برائت اعتدالیون در عرصه فرهنگ خواهد داد. واقعیت آن است که نسبت به مطالبات واقعی و جایگاه و آرمان و پتانسیل فرهنگی در کردستان، فاصله زیاد است، اما به نسبت واقعیات امروز جامعه و در مقایسه با هشت سال مدیریت دلواپسان، روزگار فرهنگ، امیدبخش است.
حسابی سرانگشتی نشان می‌دهد، نگارخانه‌ها در دولت تدبیر و امید در کردستان بواسطه برپایی نمایشگاه‌ها کمتر فرصت تنفس می‌بایند. جشنواره‌های فرهنگی تعطیل شده، احیا شده‌اند و برگزاری کنسرت‌ها و محافل آکادمیک پژوهشی در زمینه موسیقی و دیگر هنرها امیدبخش است. در حوزه کتاب اگرچه هنوز انتظارات آن‌گونه که شایسته برآورد نشده و «میراث محمود» هنوز در دامنه نارضایتی‌ها اثر دارد، اما توسعه کافه کتاب‌ها که هرکدام صدها برنامه فرهنگی و هنری اجرا کرده‌اند، توسعه کتابخانه‌ها در مناطق محروم و روستایی و بسیاری از برنامه‌های فرهنگی نشانه‌های خوبی برای دیدن فرهنگ از زاویه امید است.

به چشم خود نامه‌هایی برای اعزام گروه موسیقی به کردستان عراق دیده‌ام که زیر آن نوشته بود:« بایگانی شود». امروز مراودات فرهنگی نه تنها با کردستان عراق، بلکه اعزام گروه‌های فرهنگی و هنری به کشورهای دیگر درنقطه قابل توجهی قرار دارد. چهره‌های فرهنگی و هنری کردستان که هویتی ملی دارند و روزگاری طولانی، تهران نشین شده‌اند، با تکریم و احترام، رفت و آمد خود را به کردستان بیشتر کرده‌اند و در بسیاری از برنامه‌های فرهنگی حضور دارند. رشد انجمن‌های فرهنگی و از جمله بازشدن فضا برای گروه‌های خودجوش در تکریم از هنرمندان و برگزاری آیین‌های گرامیداشت و زمینه برای حضور هنرمندان مناطق مختلف قومی ایران و نیز خارج از کشور در کردستان در عصر تدبیر و امید را باید دید. همراهی دولت و مهمتر از همه ادبیات مدیریت اجرایی استان در تفسیر فرهنگ و هنر کردستان برای نمایندگی فرهنگی ایران زمین و تایید ذائقه‌های فرهنگی و قومی کردستان را نباید از یاد برد. عملی شدن تدریس زبان کردی پس از ۳۶ سال در اجرای اصل ۱۵ قانون اساسی در دانشگاه کردستان موضوعی نیست که بتوان به آسانی از کنار آن گذشت. برگزاری نمایشگاه‌های هنرمندان کردستان در تهران از خوشنویسی و نقاشی و موسیقی گرفته تا آیین‌های باشکوه ویژه هفته فرهنگ و هنر از جمله در بندر انزلی و فراهم کردن زمینه برای حضور گروه‌های متعدد هنری کردستان در نقاط مختلف ایران و نیز خارج از کشور قابل توجه است. اگر صمیمیت مدیران ستادی فرهنگی و برگزاری جشنواره‌های اقوام را به این فاکتورهای اضافه کنیم، در تفسیر فعالیت‌های فرهنگی در عصر اعتدال در کردستان واقع بین‌تر می‌شویم. کافی است نام‌های هنرمندانی چون عدنانم کریم، حمیدرضا اردلان، بهروز غریب‌پور، قطب‌الدین صادقی، کامکارها، ژان دورینگ فرانسوی، مهربان کردستانی، استاد شیرازی، استاد ملکی، لوریس چکناواریان، عادل هورامی، حسین علیزاده، همایون شجریان، علی اکبر شکارچی، فرج علی‌پور و عزیز شاهرخ و کلیم‌الله توحدی و یلدا عباسی و… و زمینه‌سازی برای حضور هنری و زیبایی آفرینی در کردستان را در ذهن تداعی کنیم تا با نگاهی حداقلی و واقع‌بینی، این امید آفرینی را بنگریم و پاس بداریم.
فرهنگ در دولت اعتدال رنگ دارد، اما تریبون و صدایی که آن را بازتاب دهد، کمتر است و دولت به روزنامه‌نگاران برای نشر این واقعیات کمتر توجه کرد، مگر بواسطه شم رسانه‌ای شخص استاندار که با حضور در رسانه‌های کلان کشوری مانند تلویزیون و خبرگزاری‌های ایسنا و مهر و ایرنا و روزنامه‌های چون ایران و شرق. این یادداشت کوتاه، نگرشی واقع‌بینانه است در عرصه فرهنگ و هنر که در ساحت سیاست نمود مشابه نداشت. امید که نگاه و دستاورد فرهنگی امید با اراده مسئولان بیشتر اطلاع‌رسانی شود.