شنبه, ۰۲ بهمن ۱۳۹۵

درباره ما

Close
آخرین خبر با عنوان ، حل مشکلات چهار طرح و واحد صنعتی کردستان در دولت در 12 ساعت قبل منتشر شده است .
»   مقالات  »   آیا رقص کردی «فلسفه» دارد؟
141 views
۱۴ دی ۱۳۹۵ , ساعت ۲۲:۵۹
آیا رقص کردی «فلسفه» دارد؟

نقدی بر فلسفه‌بافی درباره رقص کردی و علل آن

آیا رقص کردی «فلسفه» دارد؟

 آیا رقص کردی «فلسفه» دارد؟زاهد رضایی: هر نوع رقصی همانند سایر پدیده های بشری دارای ریشه های تاریخی است که گاه علت وجودی آن به دلیل قدمت تبار به دست فراموشی سپرده می شود و در طول زمان خوانش های متفاوتی به تناسب موقعیتهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی از آن می شود. اما نکته عجیب خوانش ذهن ما و تفسیر دیدگاههای غالب بر این پدیده خاص تاریخی است که مدالهای عجیب و غریب بر گردن آن می آویزیم که با ریشه آن صدها فرسنگ فاصله دارد. ذهن ما کردها همانند سایر ملتهای مشرق زمین که تحت تاثیر هژمونی غرب قرار گرفته ایم به گفته داریوش شایگان ذهنی چهل تکه است.از یک طرف مجذوب آرای شرق شناسانه آنان می شویم و آن را سند سخنانمان قرار می دهیم و از طرف دیگر آنان را تحت عناوین مختلفی مثل اورینتالیسم که قصد استثمار و استعمار را دارند تخطئه می کنیم. در این مورد نیز خوانش از رقص کردی تحت تاثیر موقعیت خاص ما به عنوان انسانهای شبه مدرن که قصد شناسنامه سازی دارند قرار گرفته است. تاریخ سازی، جعل افسانه، فلسفه بافی و هزاران مورد دیگر که تاریخ آن در ایران به ۱۰۰ سال اخیر بازمی گردد. به عنوان مثال دوره رضاشاه پر است از افسانه سازیهای مسخره ای از ایران باستان که به دو دلیل،یک؛ ایجاد آلترناتیوی در مقابل دین و به تبع آن تضعیف روحانیت و دو حذف فرهنگ تاریخ و فرهنگ سایر اقوام ایرانی که به منظور ایجاد دولت ملت واحد به سبک آلمان انجام می گرفت. چنانکه توهمی که در دوره رضاشاه نسبت به دوره تاریخ ایران باستان شکل گرفت هنوز دست از گریبان ملت برنداشته است. در این میان مستشرقان نیز در شعله ور نمودن این آتش که به مذاق ما بسیار خوشایند است (چون اهل چاپلوسی هستیم بنابراین چاپلوسی نیز خوشایند طبع ماست) نقش بسزایی داشته اند. بنابر آنچه آمد در فضای مجازی این فلسفه بافیها در خصوص فلسفه رقص کردی وجود دارد که بیشتر مایه مضحکه اند تا واقعیت. (آنچه که در زیر خواهد آمد دو مورد از هزاران مورد فلسفه بافیهای عجیب و غریب رقص کردی است:
۱- پرفسورجینوآلفرد:
اصالت رقص دردنیافقط وفقط از آن کردها و بختیاری ها میباشد و بقیه رقصها در دنیا هیچگونه اصالتی ندارند چهار ویژگی اصلی رقص کوردها و لرها که در هیچکدام از دیگر رقصهای دنیا وجود ندارد:
۱: چرخاندن دستمال در آسمان نشانه آزادی آنها میباشد
۲: کوبیدن پاها بر روی زمین نشانه وطن دوستی و وابستگی آنهابه خاک میهن خویش میباشد
۳: یکی در میان قرار گرفتن زن ومرددر صفوف رقص نشانه تساوی حقوق بین زن ومرد میباشد
۴: ودر آخر دست در دست هم داشتن نشانه اتحاد ومهرو دوستی آنهاست که من در هیچ رقص دیگری این خصوصیات ارزشمند و پر معنا را ندیدم
۲- و یا:
به روایت دیاکونوف (کتاب تاریخ ماد) در سال ۶۱۲ قبل از میلاد، امپراتوری ماد به رهبری هوخشتره، نینوا را از تسخیر آشوریان که برای مادها همیشه دردسرساز بودند، درآورد و امپراتوری خود را گسترش داد… پس از اتمام جنگ، پادشاه ماد (هوخشتره) از فرماندهان خود خواست چگونگی جنگ را برای وی به صورت پانتومیم شرح دهند… چون بردن سلاح به کاخ پادشاهی ممنوع بود، برای تشریح جنگ فرمانده اول به‌جای شمشیر، از دستمال قرمز رنگی استفاده کرد و چگونگی جنگ را برای پادشاه تشریح کرد… فرمانده اول که همان «چوپی‌کش» نام گرفت، دست تمام سربازان خود را گرفت که نماد همبستگی و وفاداری سربازانش به همدیگر است… نخست با رقصی آهسته که امروزه آن را «گه‌ریان» می‌نامند، شروع کرد و این یعنی ما جنگ را آهسته شروع کردیم… سپس با (هه‌لگرتن) ریتم رقص را تند تر نمود و این یعنی که ما سریعاً به سمت دشمن حمله بردیم… در میان رقص که حماسی‌ترین رقص تاریخ است، چندین نوع دیگر وجود دارد از جمله (سه پا) که یک پا به عقب رفته و سریعاً دو پا به جلو برداشته می‌شود و به این معناست که اگر ما در جنگ یک قدم، عقب‌نشینی کردیم، در نهایت سریعاً دو قدم به جلو رفتیم… همچنین نوعی دیگر به نام (شه‌لان شه‌لان) در میان رقص کردی وجود دارد که چوپی‌کش پای راستش می‌لنگد ولی سپس به‌یک‌باره رقص را تند می‌نماید و این یعنی اگر در جنگ زخمی شدیم، خیلی زود بهبود یافتیم و باز به‌سوی دشمن هجوم بردیم… هوخشتره پادشاه امپراتوری ماد، فرمان داد که این آیین را در همهٔ مراسم‌ها به ویژه بعد از فتوحات و شادی‌ها به کار بندند تا حماسهٔ جنگ و پیروزی امپراتوری ماد، بر دشمنان فراموش نشود.
تمامی این اراجیف نتیجه تراوشات ذهنی خیالپردازانی است که برای اثبات سخنان خود یک برگ سند تاریخی و مستند ندارند. از دلایل شکل گیری این متنها که قدمتی به درازای خود تاریخ دارند بگذریم باید به ریشه های تاریخی پدیده رقص پرداخت البته بدون عینک ایدئولوژی ناسیونالیسم!
ویل دورانت در تاریخ مشرق زمین و جیمز فریزر در شاخه زرین بر این باورند که در تاریخ تمدن بشری چند مرحله تفکر را می توان شناسایی نمود اولین مرحله از این سیر تاریخی جادوگری است که پیش از دین بر روح و جان و انسانها حکمفرمایی می نمود در این مرحله از تفکر انسان اشیا را جاندارفرض میکرد که این مسئله ریشه دیانتهای اولیه است. در جادوگری انسان سعی می کند با هماهنگ شدن با طبیعت بر روند آن تاثیر بگذارد. مولف تاریخ مشرق زمین مینویسد: مردم پولینزی چنین میپندارند که جهان اقیانوسی پر است از نیروهای سحر آمیز به نام مانا و جادوگر کسی است که بر این اقیانوس دست دارد و از آن در حل مشکلات برخوردار می شودروشهایی که در ابتدا برای جلب کمک ارواح و پس از آن خدایان به کار می رفته روش تقلیدی بوده است به این معنی که هر کاری را که انسان میخواسته خدایان انجام دهند نظیر آن را اجرا می کرد و ظاهرا از این طریق میخواست خدایان را به تقلید از خود وادار نماید.مثلا اگر خشکسالی میشد مردم ازکشیش مبلغی می خواستند تا چتر خود را باز کند و بر سر بگیرد و به کشتزار برود تا بدین طریق خدایان و طبیعت را وادار به تقلید کنند.
روش تلقین از راه سرمشق دادن مخصوصا در مورد حاصلخیز کردن زمین زیاد به کار می رفته است به عنوان مثال بعضی از قبیله ها برای فصل بهار شاه و ملکه ای انتخاب می کردند و آن دو را در یک مجلس علنی با یکدیگر تزویج میکردند به این امید که مزارع عبرت بگیرند و بارور شوندحتی در بعضی نواحی عروس و داماد را مجبور می کردند تا عمل زناشویی را علنی انجام دهند تا طبیعت در بارور شدن هیچ بهانه ای نداشته باشد.
بنا بر همین منطق، سخن نیز چنین کارکردی داشته است به این معنا که در چهارچوب فکر بدویها سخن نیز می تواند بر روند طبیعت و افراد تاثیر بگذاردچنانکه بسیاری از مردم اولیه معتقد بودند که نفرین و لعنت اثر قاطعی دارد بومیان استرالیا عفیده دارند لعنت ساحر ممکن است تا ۱۵۰ کیلومتر فردی را به خاک سیاه بنشاند.
جیمز فریزر در کتاب فاخر خود در خصوص ریشه های رقص مینویسد: رقص در بین قبایل بدوی حرکاتی است که بیشتر توسط زنان که قدرت باروری دارند بر روی زمینهای کشاورزی و به قصد ترغیب زمین جهت باروری صورت میگرفته است چنانکه گئورگی پلخانف فیلسوف روسی نیز بر این باور بود که رقص نمایش درآماتیک و جمعی انسانها جهت تولید اقتصادی است و نمادی از کار جمعی بر روی زمین است.
بنابر آنچه آمد رقص کردی همانند سایر رقصها ریشه در تاریخ جادوی فکر بشر دارد تباری که به دلیل قدمت تاریخ به دست فراموشی سپرده شده است. رقص کردی که به صورت زن و مرد انجام میشد نشان از کار جمعی همه انسانها بر روی زمین بوده است. وضعیتی اقتصادی که زن و مرد را مجبور به کار کردن مینموده است و اگر دقیق به آن بنگریم حرکات رقص حرکات کشاورزان بر روی زمین است. اما با ورود ایران و به تبع آن کردستان به مدرنیزاسیون شتر گاو پلنگی، زنان از عرصه اقتصاد حذف و طفیلی اقتصادی مردان شدند همین امر باعث حذف صدای زنان در موسیقی و فولکلور کردی و رقص شد. اما امروز از این امور برداشتهای ایدئولوژیک میکنیم و همانند سایر پدیده ها از پشت عینک ناسیونالیسم که همه چیز را کج و معوج عرضه میکند مینگریم که نتیجه ای جز پوپولیسم منحط سرمایه داری دلالی نداشته و نخواهد داشت.

مطالب مشابه:

4 دیدگاه برای آیا رقص کردی «فلسفه» دارد؟

  1. حسن آقازاده
    +2

    بسیار عالی و به جا / قلمت مانا

  2. انور
    -2

    انچه در بالا تشریح شده نظر شخصی و همانند دیگر دلایل فقط یک تئوری است.

  3. گرگه ای
    0

    سلام بحث دلیل اقتصادی در حد تایید عقل و تاریخ هستش . در مناطق کردنشین آنچه تاریخ گذشته تایید می کند بعد از درو گندم و مراسم سیزده بدر و نوروز و مراسمهای دیگه معمولا رقص کردی بوده و هست. مخصوصا در صد سال گذشته جمعه درو مشهور می باشد. که در پایان حتما ساز و دهل داشته و رقص هم بوده است

  4. احمد
    0

    من کتاب تاریخ ماد رو خوندم ولی اثری از اون مطلب دیاکونف نیست ظاهرا من دراوردی درست کردن

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • پذیرش آگهی در هیوانیوز

  • تلگرام هیوا نیوز